Dogmat Rynku Efektywnego

Dogmat rynku efektywnego to przyjmowana bez zastrzeżeń teza, że ceny aktywów finansowych zawsze w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje, a zatem nie mogą być systematycznie błędne. Hipoteza rynku efektywnego jest w ekonomii finansowej twierdzeniem precyzyjnym i testowalnym; jej dogmatyczna odmiana pomija warianty, zastrzeżenia i wyniki testów.

W skrócie

• Autor: Eugene Fama, ujęcie z 1970 roku, Nagroda Nobla 2013.
• Trzy formy: słaba (ceny historyczne), półsilna (informacje publiczne), silna (także informacje poufne).
• Wniosek praktyczny: trudność trwałego pokonywania rynku, przewaga funduszy indeksowych.
• Kontrargumenty: anomalie kalendarzowe, efekt momentum, bańki spekulacyjne, finanse behawioralne.
• Paradoks Grossmana–Stiglitza: gdyby ceny zawierały pełną informację, nikt nie miałby motywu jej zdobywać.

Treść hipotezy

Hipotezanauk. mówi, że w warunkach konkurencji informacja dostępna uczestnikom rynku jest natychmiast wbudowywana w cenę, więc oczekiwana stopa zwrotu skorygowana o ryzyko nie daje się systematycznie poprawić. Wersja słaba wyklucza skuteczność analizy wykresów, wersja półsilna — analizy sprawozdań publicznych, wersja silna — także przewagi wynikającej z informacji poufnej. Wersja silna jest empirycznie odrzucana; dwie pozostałe są przedmiotem sporu i ciągłych testów.

Problem wspólnej hipotezy

Testowanie efektywności wymaga jednoczesnego przyjęcia modelu wyceny ryzyka. Każdy negatywny wynik można więc przypisać albo nieefektywności rynku, albo błędnemu modelowi ryzyka. Sam Fama nazwał to problemem wspólnej hipotezynauk.. Ta struktura sprawia, że teza jest wyjątkowo trudna do obalenia — i to właśnie ta trudność sprzyja przekształceniu jej w dogmat w dyskursie praktyków.

Anomalie

• Momentum: aktywa o dobrych wynikach z ostatnich miesięcy zachowują przewagę dłużej, niż przewiduje model.
• Efekt wartości i wielkości: uwzględniony ostatecznie przez samego Famę i Kennetha Frencha w modelu trójczynnikowym.
• Zmienność nadmierna: Robert Shiller pokazał, że wahania cen akcji przewyższają wahania wartości bieżącej przyszłych dywidend.
• Bańki: rynek nieruchomości w latach 2000–2007 jest przypadkiem trwałego oderwania cen od fundamentów.

Dwie Nagrody Nobla, dwa stanowiska

W 2013 roku nagrodę otrzymali jednocześnie Eugene Fama i Robert Shiller — badacze o przeciwstawnych wnioskach co do racjonalności wyceny. Ten fakt jest sam w sobie argumentem przeciw dogmatycznemu ujęciu: dziedzina traktuje kwestię jako otwartą, choć część praktyków rynkowych mówi o niej jak o rozstrzygniętej.

Co z hipotezy pozostaje użyteczne

Nawet krytycy przyznają, że rynek jest trudny do pokonania po uwzględnieniu kosztów transakcyjnych i opłat za zarządzanie. Wniosek o przewadze taniego, szeroko zdywersyfikowanego portfela pasywnego jest odporny na spór teoretyczny. Dogmatem staje się dopiero mocniejsza teza — że cena rynkowa nie może być błędna — bo z niej wyprowadza się wnioski regulacyjne, których dane nie potwierdzają.