Narzędzie
Klasyfikator stopnia pewności
Nie każde zdanie w nauczaniu Kościoła waży tyle samo. Jedne są dogmatami, inne pewnymi wnioskami teologicznymi, jeszcze inne opiniami szkoły. Cztery pytania wystarczą, żeby ustalić, z którą z tych kategorii mamy do czynienia.
Klasyfikator stopnia pewności
Jaką kwalifikację ma to twierdzenie?
Odpowiedz na cztery pytania o twierdzenie, które sprawdzasz. Wynik to nota teologiczna: od dogmatu de fide po wolną opinię.
Wynik
Odpowiedziano na 0 z 4 pytań — wynik pojawi się, gdy odpowiedzi wystarczą do rozstrzygnięcia.
Przykłady
- Wniebowzięcie Maryi
- De fide
- Nieomylność papieża ex cathedra
- De fide
- Chrystus umarł za wszystkich ludzi
- Sententia fidei proxima
- Istnienie aniołów stróżów
- Sententia certa
- Wniebowzięcie poprzedziła śmierć Maryi
- Sententia communis
- Los dzieci zmarłych bez chrztu (limbus)
- Opinia teologiczna
Stopnie pewności od najwyższego
- De fide
- Prawda objawiona i podana do wierzenia jako dogmat — najwyższy stopień pewności.Świadome odrzucenie jest herezją i pociąga za sobą karę kościelną.
- Sententia fidei proxima
- Twierdzenie powszechnie uznane za objawione, ale nieogłoszone uroczyście jako dogmat.Odrzucenie jest bliskie herezji, choć formalnie nią nie jest.
- Sententia certa
- Twierdzenie pewne teologicznie: wynika z prawdy objawionej lub jest nauczane jako obowiązujące, choć samo nie jest dogmatem.Odrzucenie to błąd teologiczny, nie herezja.
- Sententia communis
- Stanowisko przyjmowane zgodnie przez teologów, pozostawione wolnej dyskusji.Odrzucenie jest dopuszczalne, choć wymaga poważnych racji.
- Opinia teologiczna
- Stanowisko szkoły lub pojedynczego teologa, bez wiążącej mocy.Wolno je przyjąć lub odrzucić bez konsekwencji doktrynalnych.
Cztery pytania kwalifikujące
- Czy twierdzenie zostało orzeczone uroczyście?Definicja soboru powszechnego albo orzeczenie papieża ex cathedra, w formie wiążącej definicji.
- Czy jest powszechnie nauczane przez Magisterium?Zgodne nauczanie papieży i biskupów rozproszonych po świecie, podawane jako obowiązujące.
- Czy jego odrzucenie jest kwalifikowane jako herezja?Odrzucenie oznacza wyjście z wiary, a nie tylko błąd teologiczny czy zuchwałość.
- Czy wśród teologów katolickich trwa realny spór?Uznane szkoły teologiczne zajmują przeciwne stanowiska bez interwencji Magisterium.
Powiązane narzędzia
Stopnie pewności twierdzeń
Teologia katolicka posługuje się skalą tak zwanych not teologicznych, opisujących, z jaką mocą dane twierdzenie obowiązuje. Na jednym końcu znajduje się twierdzenie objęte wiarą boską i katolicką, czyli dogmat; dalej twierdzenia bliskie wierze, powszechnie nauczane, teologicznie pewne, wreszcie opinie dopuszczalne. Symetryczna skala opisuje twierdzenia odrzucone — od herezji po sformułowania określane jako błędne lub gorszące.
Skala powstała jako narzędzie pracy teologów i cenzorów, pozwalające ocenić, jaka reakcja przysługuje twierdzeniu spornemu. Nie każde odstępstwo od nauczania jest herezją: ta kwalifikacja dotyczy zaprzeczenia twierdzeniu objętemu definicją. Pozostałe stopnie opisują sytuacje łagodniejsze, w których dyskusja pozostaje dopuszczalna, choć stanowisko bywa uznane za nieroztropne.
Klasyfikator pokazuje, do którego stopnia zwykle przypisuje się wskazane twierdzenie i jakie konsekwencje wiążą się z tym przypisaniem. Wynik ma charakter porządkujący: przypisania not bywają przedmiotem sporu, a ich stosowanie różni się między tradycjami i epokami. Hasła, do których prowadzą odsyłacze, opisują historię skali i przykłady twierdzeń klasyfikowanych rozmaicie w różnych okresach.