bacon idole

O dziale

Koncepcja stworzona przez nowożytnego myśliciela Francisa Bacona stanowi krytykę przeszkód stających na drodze do obiektywnego poznania świata. Angielski filozof określił mianem idoli wszelkie uprzedzenia, błędne nawyki oraz przyzwyczajenia umysłowe, które funkcjonują niczym bezrefleksyjnie przyjmowane dogmaty. Ich obecność zniekształca obraz rzeczywistości i uniemożliwia rzetelne badanie otaczającego świata. Wskazanie i opisanie tych barier miało pomóc w oczyszczeniu ludzkiego umysłu ze schematów myślowych oraz utorować drogę dla nowej metody naukowej opartej na obserwacji i doświadczeniu.

W ramach tej filozoficznej klasyfikacji wyodrębnione zostały cztery główne rodzaje umysłowych złudzeń. Idole plemienia wiążą się z ograniczeniami wpisanymi w samą naturę gatunku ludzkiego i ułomnością zmysłów. Idole jaskini wynikają z indywidualnych cech konkretnej osoby, jej wychowania, odebranego wykształcenia oraz osobistych doświadczeń. Idole rynku powstają w konsekwencji międzyludzkiej komunikacji i wynikają z niedokładności oraz nieprecyzyjnego użycia języka. Ostatnią grupę tworzą idole teatru, związane z bezkrytycznym uznawaniem dawnych twierdzeń filozoficznych oraz błędnych reguł dowodzenia, które kreują fikcyjne obrazowania rzeczywistości.

Przedstawione w tym dziale serwisu pięć haseł szczegółowo przybliża poszczególne rodzaje Baconowskich złudzeń oraz ich rolę w kształtowaniu się dogmatycznych przekonań. Analiza tej tematyki pozwala lepiej zrozumieć źródła błądzenia ludzkiego myślenia i stanowi istotny punkt odniesienia dla każdego, kto bada zagadnienia z zakresu teorii poznania oraz historii myśli filozoficznej.